20'lik diş ağrısının en sık nedeni, kısmen sürmüş dişin üzerindeki diş eti kapağının altında biriken yiyecek ve bakterilerin yol açtığı iltihaptır (perikoronit). Bunu dişin kendisinde ya da önündeki dişte oluşan çürük ve gömülü dişin komşu dişe baskısı izler. Ağrı çoğu zaman yalnızca çenede kalmaz; kulağa, şakağa, boğaza ve başa vurabilir. Bu yüzden 20'lik diş baş ağrısı yapabilir, ancak baş ağrısının gerçekten dişten kaynaklandığı muayene ve röntgenle anlaşılır.
20'lik diş neden ağrır? 5 neden
Yirmilik dişler (üçüncü azı dişleri) ağızdaki en son dişlerdir ve çoğunlukla 17–25 yaş arasında sürer. Çenede yeterli yer olmadığında tam sürmez, yan yatar ya da kemik içinde kalır. Yirmilik diş ağrısının başlıca nedenleri şunlardır:
- Perikoronit: Kısmen sürmüş dişin üzerini örten diş eti kapağının altı temizlenemez. Burada biriken bakteriler diş etinde şişlik, ağrı, ağızda kötü tat ve koku, ağız açmada güçlük ve yutkunurken ağrı yapar. 20'lik diş ağrısının en sık nedenidir.
- Çürük: Ağzın en arkasında olduğu için 20'lik diş iyi fırçalanamaz. Hem kendisi hem de önündeki dişin arka yüzü kolayca çürür.
- Komşu dişe baskı: Yan yatmış ya da gömülü 20'lik, önündeki dişe doğru baskı yapabilir; bu dişin kökünde erime ve çürüğe yol açabilir. Gömülü dişler hakkında ayrıntılı bilgiyi gömülü dişler yazımızda bulabilirsiniz.
- Sürme ağrısı: Diş sürerken diş etinde hafif ve geçici bir hassasiyet olabilir.
- Apse ve kist: Tedavi edilmeyen iltihap apseye dönüşebilir. Gömülü dişin çevresinde nadiren kist gelişebilir; kist uzun süre ağrı yapmadan büyüyebilir ve ancak röntgende görülür.
20'lik diş baş ağrısı yapar mı?
Evet, yapabilir. Alt ve üst çenedeki dişlerin duyusunu taşıyan sinir, yüzün ve başın geniş bir bölümüne de dağılır. Bu nedenle 20'lik dişteki iltihap ya da çürük, ağrıyı dişte değil şakakta, başın yan tarafında veya göz çevresinde hissettirebilir. Buna yansıyan ağrı denir.
İkinci bir yol da kaslardır. Ağrıyan tarafı korumak için çene kasları kasılır, ağız tam açılamaz; çiğneme kaslarındaki bu gerginlik şakaklara yayılan baş ağrısı yapar. Diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlığı da benzer bir tablo oluşturabilir; bu konuyu çene eklemi rahatsızlıkları yazımızda anlattık.
Baş ağrısı 20'lik kaynaklıysa genellikle diş bölgesinde de şikâyet vardır: diş etinde şişlik, çiğnerken ağrı ya da ağız açmada kısıtlılık. Dişte bulgu yoksa ve baş ağrısı sürüyorsa nedenin başka yerde aranması gerekir; bu durumda hekiminize danışmanız gerekir.
20'lik diş ağrısı kulak ve boğaz ağrısı yapar mı?
Alt 20'lik dişler kulağa ve boğaza çok yakındır. Perikoronit ya da apse, ağrının kulağa vurmasına ve yutkunurken boğazda ağrı hissedilmesine yol açabilir. Kulak ya da boğaz ağrısıyla birlikte aynı taraftaki diş etinde şişlik varsa, kaynağın 20'lik diş olma ihtimali yüksektir.
20'lik diş ağrısına evde ne iyi gelir?
Aşağıdakiler randevuya kadar rahatlatır, ancak iltihabı tedavi etmez:
- Günde birkaç kez ılık tuzlu suyla gargara yapın.
- Ağrıyan bölgeyi yumuşak bir diş fırçasıyla nazikçe temizleyin; diş eti kapağının altında kalan yiyecek artıkları ağrıyı artırır.
- Ağrı kesiciyi prospektüsüne uygun dozda kullanın.
- Yüzde şişlik varsa dışarıdan soğuk uygulama yapabilirsiniz.
Yapmamanız gerekenler: Aspirini tablet halinde diş etinin üzerine koymak diş etinde yanık yapar. Şişlik varken sıcak uygulama iltihabın yayılmasını kolaylaştırabilir. Evde bulunan antibiyotiği hekime danışmadan kullanmak ise sorunu çözmeden geçici olarak bastırır ve iltihabın tekrarlamasına zemin hazırlar.
20'lik diş ağrısı ne zaman acildir?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa aynı gün diş hekimine başvurun:
- Yanağa, çene altına ya da boyuna yayılan şişlik
- Ağzın neredeyse hiç açılamaması
- Ateş ve halsizlik
- Diş etinden iltihap gelmesi
Yutkunmada ya da nefes almada güçlük varsa beklemeden en yakın acil servise gidin; bu, iltihabın boyun bölgesine yayıldığını gösterebilir. Diş etinde sivilceye benzeyen, sönüp tekrar çıkan bir kabarcık görüyorsanız diş etinde sivilce gibi şişlik yazımız fikir verebilir.
20'lik diş ağrısı nasıl tedavi edilir?
Tedavi, ağrının nedenine göre planlanır. Muayenede dişin konumu panoramik röntgenle değerlendirilir.
- Perikoronitte: Diş eti kapağının altı temizlenir ve yıkanır; gerekirse hekim antibiyotik ve gargara önerir. İltihap geçtikten sonra dişin çekilip çekilmeyeceğine karar verilir.
- Çürükte: Düzgün sürmüş, temizlenebilen ve karşısındaki dişle kapanan bir 20'lik dolgu ya da kanal tedavisiyle korunabilir.
- Tekrarlayan iltihap, komşu dişe zarar, kist ya da yer darlığında: Dişin çekimi önerilir. Çekimin nasıl yapıldığını 20'lik diş çekimi sayfamızda anlattık.
Her 20'lik dişin çekilmesi gerekmez. Ancak perikoronit bir kez geçirildiyse tekrarlama eğilimindedir; ağrı geçse bile muayene olmanız, bir sonraki ataktan önce karar vermenizi sağlar. Çekim yapılırsa sonrasında dikkat edilecekler için diş çekimi sonrası ne yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Antalya'da 20'lik diş ağrısı için muayene
Antalya'da Hurma (Konyaaltı), Lara ve Güzeloba (Muratpaşa) şubelerimizde 20'lik diş muayenesi ve tedavisi yapılır. Ağrınız varsa telefonla aradığınızda bunu belirtmeniz yeterlidir:
- Hurma şubesi (Konyaaltı): +90 546 259 22 66
- Lara şubesi (Muratpaşa): +90 530 353 22 96
- Güzeloba şubesi (Muratpaşa): +90 545 348 01 30
Son olarak
20'lik diş ağrısı çoğu zaman diş etindeki iltihaptan kaynaklanır ve kulak, boğaz ya da baş ağrısıyla kendini gösterebilir. Ağrı kesicilerle geçen ağrı tekrarlama eğilimindedir; kalıcı çözüm için nedenin muayeneyle belirlenmesi gerekir.
Sıkça sorulan sorular
Evet, yapabilir. 20'lik dişteki iltihap ya da çürük, ağrıyı şakağa ve başın yan tarafına yansıtabilir; ağrıyan tarafı koruyan çene kaslarının gerginliği de baş ağrısına yol açar. Baş ağrısının dişten kaynaklandığı muayene ve röntgenle anlaşılır.
Alt 20'lik dişler kulağa yakın olduğu için ağrı sıklıkla kulağa vurur. Aynı taraftaki diş etinde şişlik ya da çiğnerken ağrı varsa kaynağın 20'lik diş olma ihtimali yüksektir.
Sürme sırasındaki hafif hassasiyet birkaç gün içinde azalabilir. Perikoronit ise tedavi edilmezse geçip tekrarlar. Ağrı birkaç gün içinde azalmıyorsa, şişlik ya da ağız açmada güçlük varsa muayene olmanız gerekir.
Ilık tuzlu suyla gargara, bölgenin yumuşak fırçayla nazikçe temizlenmesi, prospektüse uygun ağrı kesici ve şişlik varsa dışarıdan soğuk uygulama rahatlatır. Bu yöntemler geçicidir; iltihabın tedavisi için muayene gerekir.
Antibiyotiği yalnızca hekim, iltihabın yaygınlığına bakarak önerir. Hekime danışmadan kullanılan antibiyotik iltihabı geçici olarak bastırır ama nedeni ortadan kaldırmaz; perikoronit tekrarlar.
Her zaman değil. Düzgün sürmüş ve temizlenebilen 20'lik dolgu ya da kanal tedavisiyle korunabilir. Tekrarlayan iltihap, komşu dişe zarar, kist ya da yer darlığı varsa çekim önerilir.
Evet. Alt 20'lik dişin çevresindeki iltihap yutkunurken boğazda ağrı hissettirebilir. Yutkunmada ya da nefes almada güçlük varsa beklemeden acil servise başvurmanız gerekir.
Yanağa, çene altına ya da boyuna yayılan şişlik, ağzın açılamaması, ateş ve diş etinden iltihap gelmesi aynı gün muayene gerektirir. Yutkunma ya da nefes alma güçlüğü acil servis gerektirir.