Diş eti çekilmesi, diş etinin dişin boynundan köke doğru geriye çekilmesi ve normalde diş etiyle örtülü olan kök yüzeyinin açıkta kalmasıdır. Bir hastalığın adı değil, bir bulgudur: en sık nedeni periodontitis denilen ileri diş eti hastalığıdır, ancak sert fırçalama, diş sıkma, çapraşık dişler ve ince diş eti yapısı da diş eti çekilmesine yol açar. Çoğu zaman ağrısız ve yavaş ilerler; ilk fark edilen belirti genellikle soğukta sızlama ya da dişlerin eskisinden uzun görünmesidir.
Bu yazıda diş eti çekilmesinin ne olduğunu, nedenlerini, belirtilerini ve evrelerini anlattık. Evde neler yapılabileceği ve hangi yöntemlerin işe yaramadığı için diş eti çekilmesine ne iyi gelir yazımıza bakabilirsiniz.
Diş eti nedir?
Tıp literatüründe gingiva olarak da adlandırılan diş eti, çene kemiğini örten ve dişin boyun kısmını sıkıca saran pembe renkli dokudur. Sağlıklı diş eti dişe yapışıktır, fırçalarken kanamaz ve dişler arasındaki boşluğu üçgen şeklinde doldurur. Diş eti; ağız bakımının düzenli yapılmadığı durumlarda, hormonal değişikliklerde ve sigara kullanımında olumsuz etkilenir.
Diş eti çekilmesi nedir?
Diş eti çekilmesinde diş eti kenarı, diş minesinin bittiği çizginin altına iner ve kök yüzeyi görünür hale gelir. Kök yüzeyi mine ile değil, daha yumuşak bir dokuyla kaplıdır; bu yüzden açıkta kaldığında soğuğa ve sıcağa karşı hassaslaşır, aşınmaya ve çürümeye daha yatkın olur. Diş eti çekilmesi her yaşta görülebilir, ancak yaşla birlikte daha sık karşılaşılır.
Diş eti çekilmesi ile periodontitis aynı şey mi?
Hayır. Periodontitis, diş etindeki bakteri kaynaklı iltihabın dişi taşıyan kemiğe ilerlediği bir hastalıktır ve diş eti çekilmesinin en sık nedenidir. Ancak diş eti çekilmesi periodontitis olmadan da görülebilir: örneğin sert fırçalayan, diş eti ve kemiği sağlıklı birinde sadece fırçalanan tarafta çekilme olabilir. Diş eti iltihabının (gingivitis) kemiğe ilerlemeden önceki erken evresi ise genellikle çekilme yapmaz, şişlik ve kanamayla kendini gösterir. Bu konuyu diş eti hastalıkları sayfamızda ayrıntılı anlattık.
Diş eti çekilmesi neden olur?
- Periodontitis (ileri diş eti hastalığı): Diş taşı ve plaktaki bakteriler diş eti iltihabına, ilerlediğinde kemik kaybına yol açar; diş eti kemikle birlikte geriler.
- Sert ya da yanlış fırçalama: Sert kıllı fırçayla, bastırarak ve yatay hareketle fırçalamak diş etini aşındırır.
- Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm): Aşırı kuvvet diş boynunda doku kaybına katkıda bulunur.
- Çapraşık dişler ve ortodontik hareket: Kemiği ince olan bölgeye doğru konumlanan dişte diş eti çekilebilir.
- İnce diş eti yapısı ve dudak bağı: Genetik olarak ince diş eti ya da diş etini çeken dudak bağı (frenulum) riski artırır.
- Sigara: Diş etinin kanlanmasını azaltır ve diş eti hastalığını hızlandırır.
- Hormonal değişiklikler ve şeker hastalığı: Diş etinin iltihaba yatkınlığını artırır.
- Dolgu ve kaplama kenarları: Diş eti çizgisine uyumsuz restorasyonlar plak birikimini kolaylaştırır.
- Piercing: Dudak ve dil piercingleri diş etine sürtünerek dokuyu yıpratır.
Diş eti çekilmesi belirtileri nelerdir?
Diş eti çekilmesinin belirtileri, nedenine ve ilerleme düzeyine göre değişir. Aşağıdakilerden birini fark ediyorsanız diş hekimine görünmeniz gerekir:
- Soğuk, sıcak ya da tatlıda dişlerde sızlama (diş hassasiyeti)
- Dişlerin eskisinden uzun görünmesi
- Diş boynunda, diş eti çizgisinde çentik ya da renk farkı
- Dişler arasında üçgen boşluklar oluşması
- Fırçalarken diş etinde kanama
- Diş etlerinde şişlik ve kızarıklık
- Geçmeyen kötü ağız kokusu
- İleri evrede dişlerde sallanma (gevşek dişler) ve diş kaybı
Diş eti çekilmesinin evreleri
Diş hekimleri diş eti çekilmesini, dişler arasındaki diş eti ve kemiğin de kaybolup kaybolmadığına göre üç evrede değerlendirir. Bu ayrım, açıkta kalan kökün yeniden diş etiyle örtülüp örtülemeyeceğini de belirler:
| Evre | Ne görülür? | Kök yüzeyi yeniden örtülebilir mi? |
|---|---|---|
| Hafif (1. evre) | Çekilme yalnızca dişin ön ya da arka yüzünde; dişler arasındaki diş eti ve kemik yerinde | Diş eti greftiyle genellikle tamamen örtülebilir |
| Orta (2. evre) | Dişler arasında da bir miktar diş eti ve kemik kaybı var, ancak yüzdeki çekilmeden az | Çoğu zaman kısmen örtülebilir |
| İleri (3. evre) | Dişler arasındaki kayıp yüzdeki çekilmeden fazla; üçgen boşluklar ve sallanma olabilir | Tamamen örtülmesi mümkün değildir; amaç ilerlemeyi durdurmaktır |
Bu nedenle diş eti çekilmesinde erken muayene önemlidir: evre ilerledikçe tedavi seçenekleri daralır.
Diş eti çekilmesi tanısı nasıl konur?
Teşhis diş hekimi muayenesiyle konur. Hekim çekilmenin kaç milimetre olduğunu ve diş eti cebinin derinliğini ince bir ölçüm aletiyle ölçer, diş taşı ve iltihap belirtilerine bakar. Kemik kaybını görmek için röntgen çekilir. Fırçalama alışkanlığı, diş sıkma ve sigara kullanımı da sorulur; çünkü tedavi nedene göre planlanır.
Diş eti çekilmesi tehlikeli midir? Komplikasyonları
Hafif ve ilerlemeyen bir çekilme genellikle tehlikeli değildir, ancak takip edilmesi gerekir. Nedeni periodontitis ise ve tedavi edilmezse şu komplikasyonlara yol açabilir:
- Kök yüzeyinde hassasiyet, aşınma ve çürük
- Dişi taşıyan kemiğin erimesi, dişlerde sallanma ve diş kaybı
- Ön dişlerde estetik sorun ve dişler arasında boşluk
Ayrıca araştırmalar ileri diş eti hastalığı ile kalp-damar hastalıkları ve şeker hastalığı arasında bir ilişki olduğunu gösteriyor; diş eti hastalığı olan diyabetlilerde kan şekeri kontrolü de zorlaşabilir.
Diş eti çekilmesi nasıl tedavi edilir?
Diş eti çekilmesi nasıl düzelir sorusunun cevabı nedenine bağlıdır; tedavi nedene ve evreye göre planlanır. Diş eti hastalığına bağlı çekilmede ilk adım diş taşı temizliği ve diş eti altındaki yüzeylerin temizlendiği kök yüzeyi düzleştirmedir; iltihap yaygınsa hekim kısa süreli antibiyotik önerebilir, ileri vakalarda flep operasyonu denilen diş eti ameliyatı gerekebilir. Açıkta kalan kök yüzeyi diş eti grefti ameliyatıyla örtülebilir. Fırçalama kaynaklı çekilmede teknik değişikliği, diş sıkmada gece plağı, çapraşıklıkta ortodonti uygulanır. Tedavi yöntemlerini Antalya diş eti tedavisi sayfamızda, ön dişlerde estetik amaçlı uygulamaları pembe estetik sayfamızda anlattık.
Diş eti çekilmesinde implant yapılır mı?
Diş eti çekilmesi tek başına implanta engel değildir. Ancak çekilmenin nedeni periodontitis ise önce diş eti hastalığı tedavi edilmeli ve kontrol altına alınmalıdır; aktif diş eti hastalığı implant çevresinde de iltihaba yol açabilir. Kemik kaybı varsa implanttan önce ya da implantla birlikte kemik grefti gerekebilir.
Diş eti çekilmesi yaşla ilgili mi?
Diş eti çekilmesi yaş ilerledikçe daha sık görülür, ancak yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu değildir; çoğunlukla yıllar içinde biriken diş eti hastalığı ve fırçalama alışkanlıklarıyla ilgilidir. İleri yaşta diş sağlığı için 50 yaş üstü diş sağlığı yazımıza bakabilirsiniz.
Son olarak
Diş eti çekilmesi, kök yüzeyinin açıkta kalmasıyla ortaya çıkan ve çoğu zaman sessiz ilerleyen bir bulgudur. Nedeni çoğunlukla diş eti hastalığı ya da yanlış fırçalamadır. Erken evrede fark edildiğinde ilerlemesi durdurulabilir ve kök yüzeyi yeniden örtülebilir; bu yüzden soğukta sızlama ya da fırçalarken kanama ilk muayene sebebi olmalıdır.
Sıkça sorulan sorular
Çekilen diş eti kendiliğinden eski haline dönmez. Erken evrede diş eti greftiyle açıkta kalan kök yüzeyi tamamen örtülebilir; ileri evrede amaç çekilmenin ilerlemesini durdurmaktır. İltihaba bağlı şişlik ise tedaviyle iner.
Hayır. Periodontitis, diş etindeki iltihabın dişi taşıyan kemiğe ilerlediği bir hastalıktır ve diş eti çekilmesinin en sık nedenidir. Diş eti çekilmesi ise bir bulgudur; sert fırçalama ya da diş sıkma gibi nedenlerle periodontitis olmadan da görülebilir.
Diş eti çekilmesi bulaşıcı değildir. Diş eti hastalığına yol açan bakteriler tükürükle aktarılabilse de hastalığın gelişmesinde asıl belirleyici kişinin kendi ağız bakımı ve yatkınlığıdır.
Genetik yatkınlık hem ince diş eti yapısı hem de periodontitis riski üzerinden diş eti çekilmesini kolaylaştırabilir. Ancak asıl etkenler bakteri plağı, fırçalama alışkanlıkları ve sigaradır.
Hafif ve ilerlemeyen çekilme genellikle tehlikeli değildir. Nedeni diş eti hastalığıysa ve tedavi edilmezse kök yüzeyinde çürük, kemik kaybı, sallanma ve diş kaybına yol açabilir.
Diş taşı temizliği, kök yüzeyi düzleştirme ve diş eti grefti gibi işlemler lokal anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez. Cerrahi işlemlerden sonra birkaç gün hassasiyet olabilir.
Süre işlemin türüne ve tedavi edilen diş sayısına göre değişir; tek bölgedeki bir diş eti grefti ya da flep operasyonu genellikle bir saat civarında tamamlanır.
Periodontitise bağlı çekilmeye, diş eti çizgisinin altında biriken plakta çoğalan ve oksijensiz ortamı seven bakteriler yol açar. Bu bakteriler düzenli fırçalama, diş arası temizliği ve diş taşı temizliğiyle kontrol altında tutulur.