Overbite, üst ön dişlerin alt ön dişleri dikey yönde ne kadar örttüğünü gösterir. Normal örtüşme 2-4 mm, yani alt diş boyunun yaklaşık dörtte biri kadardır. Bu oran belirgin şekilde arttığında derin kapanış oluşur; ön dişlerde aşınma, damakta yara ve çene ekleminde ağrıya yol açabilir. Tedavi diş teli, şeffaf plak ve gerekiyorsa cerrahiyle yapılır.
Ortodonti muayenelerinde bu konuda sürekli bir karışıklıkla karşılaşıyoruz. Hastalar “overbite” diyerek geliyor, ama tarif ettikleri şey çoğu zaman dişlerin öne çıkması oluyor. Bu ikisi farklı sorunlar, farklı tedavi planları gerektiriyor. Sayfaya bu ayrımla başlamamızın nedeni bu.
Overbite ile overjet arasındaki fark
| Ölçü | Overbite | Overjet |
| Yön | Dikey örtüşme | Yatay çıkıntı |
| Neyi gösterir | Üst dişler alt dişleri ne kadar örtüyor | Üst dişler alt dişlerden ne kadar önde |
| Normal değer | 2-4 mm | 2-3 mm |
| Halk arasındaki adı | Derin kapanış | Dişlerin öne çıkması, tavşan diş |
Aradaki farkı kendiniz de görebilirsiniz: aynada dişlerinizi normal şekilde kapatın. Üst ön dişler alt ön dişlerin yarısından fazlasını kapatıyorsa derin kapanış, alt dişleri hiç örtmüyor ama belirgin şekilde önde duruyorsa overjet söz konusudur. İki tablo aynı hastada birlikte de bulunabilir.
Overbite’ın nedenleri
1. Kalıtsal çene yapısı
En sık nedendir. Alt çenenin üst çeneye göre geride kalması veya kısa yüz tipi, derin kapanışa yatkınlık oluşturur. Ebeveynlerden birinde derin kapanış varsa çocukta görülme olasılığı belirgin şekilde artar.
2. Çocukluk dönemi alışkanlıkları
Üç yaşından sonra devam eden parmak emme, emzik ve biberon kullanımı ile dil itme alışkanlığı, ön dişlerin konumunu ve çene gelişimini bozar. Bu alışkanlıklar ne kadar uzun sürerse etkisi o kadar kalıcı olur.
3. Arka dişlerin erken kaybı
Bu, en çok gözden kaçan nedendir. Arka azı dişleri kapanış yüksekliğini taşır. Erken kaybedilen veya çürüyüp kısalan azı dişleri nedeniyle kapanış çöker ve ön dişlerdeki örtüşme derinleşir.
4. Gece diş sıkma ve gıcırdatma
Bruksizm arka dişleri zamanla aşındırır, kapanış yüksekliği düşer ve overbite artar. Ayrıca çene kaslarındaki aşırı yük eklem sorunlarını tetikler.
Derin kapanışın belirtileri ve riskleri
- Üst ön dişler alt dişlerin yarısından fazlasını örtüyor, bazı vakalarda alt dişler hiç görünmüyor
- Alt ön dişler üst dişlerin arkasındaki damak dokusuna değiyor, bu bölgede yara ve diş eti çekilmesi oluşuyor
- Ön dişlerin kesici kenarlarında hızlı aşınma ve kısalma
- Çene ekleminde ağrı, ağzı açarken ses ve kilitlenme hissi
- Şakak bölgesinde ve sabahları başlayan baş ağrısı
- Ön dişlerde çatlak ve kırılma
- Gülümserken alt dişlerin hiç görünmemesi
Bu belirtiler gösteriyor ki derin kapanış estetik bir ayrıntı değil, dişleri ve çene eklemini yıpratan mekanik bir sorundur.
Eşlik eden sorunlar için çene eklemi rahatsızlıkları ve diş aşınmaları sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Overbite tedavisinde 5 yöntem
1. Büyüme dönemi tedavisi (9-14 yaş)
Çene büyümesi sürerken kullanılan fonksiyonel apareyler alt çeneyi öne yönlendirir. Bu, yalnızca büyüme çağında mümkündür ve ileride cerrahi ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle ilk ortodontik değerlendirme 7 yaşında yapılmalıdır.
2. Sabit braket tedavisi
En sık kullanılan yöntemdir. Ön dişler içeri ve yukarı, arka dişler ise gerekiyorsa aşağı hareket ettirilerek kapanış yüksekliği yeniden kurulur. Braket seçenekleri için diş teli çeşitleri yazımıza bakabilirsiniz.
3. Şeffaf plak tedavisi
Hafif ve orta düzey derin kapanışta başarılıdır. Plaklara eklenen ataçmanlar sayesinde dikey hareketler kontrol edilir. Günde 22 saat takılması şarttır. Bkz. Invisalign şeffaf plak tedavisi.
4. Ortognatik cerrahi
Yetişkinlerde sorun dişlerden değil çene kemiklerinin konumundan kaynaklanıyorsa ortodonti tek başına yetmez. Çene kemiği cerrahi olarak yeniden konumlandırılır, öncesinde ve sonrasında ortodontik tedavi uygulanır. Bkz. çene cerrahisi.
5. Restoratif tedavi
Aşınmış arka dişler nedeniyle kapanış yüksekliği düşmüşse, kaplama ve kompozit restorasyonlarla yükseklik yeniden kazandırılır. Bu yöntem ortodontiye alternatif değil, çoğu zaman tamamlayıcısıdır.
Kullanılan restoratif seçenekler için kompozit estetik dolgular ve zirkonyum diş kaplama sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Tedavi ne kadar sürer?
- Büyüme dönemi apareyi: 9-18 ay, ardından genellikle braket tedavisi
- Diş kaynaklı hafif ve orta overbite: 12-24 ay
- İskeletsel kaynaklı vakalar: 24-36 ay
- Cerrahi destekli tedavi: Cerrahi öncesi ve sonrası dönemle birlikte 24-36 ay
Süreyi belirleyen asıl etken sorunun dişlerden mi yoksa çene kemiklerinden mi kaynaklandığıdır. Bu ayrım, sefalometrik film üzerinde yapılan ölçümlerle netleşir.
Tedavi sonrası: pekiştirme şart
Derin kapanış, ortodontide nüks eğilimi en yüksek sorunlardan biridir. Tedavi bittiğinde dişler eski kapanışına dönme eğilimi taşır.
- Sabit pekiştirme: Dişlerin arka yüzüne ince bir tel yapıştırılır, görünmez ve sürekli çalışır.
- Hareketli plak: Gece takılan şeffaf plak, kapanışın korunmasını sağlar.
- Gece plağı: Diş sıkma alışkanlığı varsa ayrıca gereklidir, aksi halde arka dişler yeniden aşınır ve kapanış tekrar çöker.
- Düzenli kontrol: İlk yıl altı ayda bir, sonrasında yılda bir kontrol önerilir.
Son olarak
Derin kapanış kendiliğinden düzelmez ve zamanla ilerler. Ön dişlerdeki aşınma ile damaktaki yara, sorunun estetik olmaktan çıkıp doku hasarına dönüştüğünün işaretidir. Çocuklarda büyüme çağında müdahale edildiğinde tedavi hem daha kısa hem de çok daha kolaydır.
Antalya’daki Hurma, Güzeloba ve Lara şubelerimizde ortodontik muayene, sefalometrik film ve tedavi planlaması yapılıyor. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, genel bilgiler için Antalya ortodonti sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık sorulanlar için ortodonti hakkında merak edilenler ve Antalya ortodontist uzmanı sayfalarımıza da göz atabilirsiniz.
Overbite hakkında sık sorulan sorular
Overbite, üst ön dişlerin alt ön dişleri dikey yönde ne kadar örttüğünü ifade eder. Normalde üst dişler alt dişleri 2-4 mm, yani boyunun yaklaşık dörtte biri kadar örter. Bu örtüşme belirgin şekilde arttığında derin kapanış, yani artmış overbite adını alır.
Overbite dikey, overjet yatay bir ölçüdür. Overbite üst dişlerin alt dişleri ne kadar aşağı doğru örttüğünü, overjet ise üst dişlerin alt dişlerden ne kadar öne çıktığını gösterir. Halk arasında dişlerin öne çıkması overbite sanılır, oysa bu tablo overjettir. İkisi aynı hastada birlikte de görülebilir.
En sık neden kalıtsal çene yapısıdır: alt çenenin geride kalması veya kısa yüz tipi derin kapanışa yatkınlık oluşturur. Çocuklukta uzun süren parmak emme ve emzik kullanımı, arka azı dişlerinin erken kaybı ve gece diş sıkma da tabloyu ağırlaştırır.
Alt ön dişler üst dişlerin arkasındaki damak dokusuna temas ederek yara ve diş eti çekilmesine yol açabilir. Ayrıca ön dişlerde hızlı aşınma, çene ekleminde ağrı ve ses, baş ağrısı ve zamanla ön dişlerde kırılma görülür. Sorun estetikle sınırlı değildir.
Diş kaynaklı hafif ve orta derece overbite tedavisi ortalama 12-24 ay sürer. İskeletsel kaynaklı vakalarda ve cerrahi gereken durumlarda süre 24-36 ayı bulabilir. Büyüme çağındaki çocuklarda çene yönlendirilebildiği için tedavi hem daha kısa hem daha kolaydır.
Hafif ve orta düzey overbite vakalarında şeffaf plak tedavisi başarılıdır. İleri derece derin kapanışta ve iskeletsel uyumsuzluk varsa sabit braket tedavisi daha kontrollü sonuç verir. Karar, sefalometrik film ve ölçüler değerlendirildikten sonra verilir.
İlk ortodontik değerlendirme 7 yaşında yapılmalıdır. Çene büyümesi devam ederken, yaklaşık 9-14 yaş arasında yapılan tedavi çene ilişkisini yönlendirmeye izin verir. Yetişkinlerde de tedavi mümkündür, ancak bu dönemde çene yönlendirilemez, dişler hareket ettirilir veya cerrahi gerekir.
Pekiştirme yapılmazsa tekrarlar. Derin kapanış, ortodontide nüks eğilimi en yüksek sorunlardan biridir. Bu nedenle tedavi sonunda dişlerin arkasına sabit tel yapıştırılır veya gece takılan plak verilir. Diş sıkma alışkanlığı varsa gece plağı ayrıca gereklidir.