Çocuklarda diş ağrısına evde ilk iyi gelen şeyler; dişlerin arasına sıkışmış yiyeceği diş ipiyle nazikçe temizlemek, yanağa dışarıdan soğuk uygulamak, gargara yapabilen çocuklarda ılık tuzlu suyla ağzı çalkalatmak ve çocuğu başı yüksekte yatırmaktır. Ağrı kesici gerekiyorsa çocuklar için üretilmiş parasetamol ya da ibuprofen şurubu, çocuğun kilosuna uygun dozda kullanılır; çocuklara aspirin verilmez. Bu yöntemler çocuğun diş ağrısını geçici olarak dindirir, ancak ağrının nedeni çoğunlukla çürüktür ve ancak diş hekimi muayenesiyle ortadan kalkar.
Çocuklarda diş ağrısına ne iyi gelir? Evde 7 yöntem
1. Diş ipiyle temizlik
Çocuk diş ağrısının sık rastlanan nedenlerinden biri, iki diş arasına sıkışmış yiyecektir. Bölge diş ipiyle nazikçe temizlendiğinde ağrı bazen tamamen geçer.
2. Dışarıdan soğuk uygulama
Bir beze sarılı buz paketini ağrıyan taraftaki yanağa 10–15 dakika uygulayın; buzu doğrudan cilde değdirmeyin. Yüzde şişlik varsa soğuk uygulanır, sıcak uygulanmaz.
3. Ilık tuzlu su ile ağız çalkalama
Bir bardak ılık suya yarım çay kaşığı tuz karıştırın. Bu yöntem yalnızca suyu yutmadan tükürebilen çocuklarda, genellikle 6 yaş ve üzerinde uygundur.
4. Başı yüksekte yatırmak
Yatar pozisyonda bölgeye giden kan akımı arttığı için ağrı şiddetlenir. Ekstra bir yastıkla baş yükseltildiğinde zonklama azalır.
5. Yumuşak ve ılık beslenme
Çok sıcak, çok soğuk, asitli ve şekerli yiyeceklerden uzak durun; çocuğun ağrıyan taraftan çiğnememesini sağlayın.
6. Yaşa uygun ağrı kesici
Çocuklar için üretilmiş parasetamol ya da ibuprofen şurubu, çocuğun kilosuna göre ve kutusundaki dozda kullanılır. Bebeklerde, ateş varsa ya da çocuk başka bir ilaç kullanıyorsa vermeden önce çocuk doktoruna danışın.
7. Dikkatini başka yöne çekmek
Küçük çocuklarda ağrı algısı kaygıyla birlikte artar. Sakin bir ortam, sevdiği bir oyun ya da masal beklenenden çok işe yarar.
Çocuklara diş ağrısı için hangi ilaç verilir?
Çocuk diş ağrısında kullanılan ağrı kesiciler parasetamol ve ibuprofendir; ikisinin de çocuklar için şurup ve fitil formları vardır. Doz yaşa göre değil, kiloya göre belirlenir ve kutudaki ölçek kullanılır. İki ilacın dönüşümlü kullanılması gerekip gerekmediğine çocuk doktoru karar vermelidir.
- Aspirin verilmez: Çocuklarda ve ergenlerde Reye sendromu adı verilen ciddi bir tabloyla ilişkilendirildiği için kullanılmaz.
- Antibiyotik ağrı kesici değildir: Yalnızca hekimin gerekli gördüğü enfeksiyonlarda reçete edilir; evdeki antibiyotiği başlatmak tabloyu maskeler.
- Uyuşturucu diş jelleri: Benzokain içeren jeller iki yaşından küçük çocuklarda önerilmez.
Kesinlikle yapılmaması gerekenler
- Ağrıyan dişin üzerine ilaç bastırmayın. Aspirin ya da başka bir tabletin diş etine konması kimyasal yanık yapar ve ağrıyı artırır.
- Şişliğe sıcak uygulamayın. Yüzde şişlik varsa sıcak uygulama enfeksiyonun yayılmasını kolaylaştırır.
- Kolonya, alkol, sirke ya da sarımsak sürmeyin. Çocuğun ağız mukozasını tahriş eder.
- Karanfil yağını küçük çocuklarda kullanmayın. Saf hâlde diş etini tahriş eder, yutulması küçük çocuklar için zararlıdır.
- "Nasıl olsa süt dişi" diye beklemeyin. Süt dişindeki enfeksiyon, altında gelişen kalıcı dişin minesine zarar verebilir.
Çocuklarda diş ağrısı neden olur? 6 neden
- Çürük: En sık nedendir. Ağrı önce tatlı ve soğukla başlar, ilerledikçe kendiliğinden gelen zonklamaya döner.
- Diş özüne ulaşmış iltihap ya da apse: Gece artan, çocuğu uykudan uyandıran ağrı tipiktir. Diş etinde sivilceye benzer bir kabarcık görülebilir; bu konuyu diş etinde sivilce gibi şişlik yazımızda anlattık.
- Yeni diş sürmesi: Azı dişlerinin sürdüğü dönemde diş etinde hassasiyet ve hafif şişlik normaldir.
- Travma: Düşme ya da darbe sonrası dişte çatlak, kırık ya da sallanma olabilir. Bkz. kırık diş tedavisi.
- Sıkışan yiyecek: Özellikle arka dişler arasında ani başlayan, temizlikle geçen ağrı.
- Diş eti iltihabı: Fırçalarken kanama ve kızarıklıkla birlikte görülür.
Yaşa göre çocuğun diş ağrısı
Çocuğun diş ağrısının nedeni yaşına göre değişir. 4, 5, 6 ya da 9 yaşındaki çocuğun diş ağrısı nasıl geçer sorusunun cevabı da bu nedene bağlıdır:
| Yaş | En sık neden | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| 0–2 yaş | Diş çıkarma, biberon çürüğü | Ağrı kesiciyi çocuk doktoruna danışmadan vermeyin |
| 3–5 yaş | Süt dişlerinde çürük, özellikle arka dişlerin arası | Gece artan ağrı çürüğün diş özüne ulaştığını gösterebilir |
| 6–7 yaş | İlk büyük azı dişinin sürmesi, süt dişi çürüğü | Arkada süren yeni diş süt dişi sanılmamalıdır; kalıcıdır |
| 8–12 yaş | Süt dişi değişimi, sallanan dişler, travma | Spor sırasında ağız koruyucu düşünülmelidir |
| 13 yaş ve üzeri | Kalıcı dişlerde çürük, ortodontik tedavi hassasiyeti | Yetişkinler gibi değerlendirilir; 20'lik dişler genellikle 17 yaşından sonra sürer |
Diş çıkaran çocuğun ağrısına ne iyi gelir?
Bebeklerde ve küçük çocuklarda diş çıkarma döneminde huzursuzluk, salya artışı ve diş etinde kaşıntı görülür. Buzdolabında soğutulmuş (dondurulmamış) bir diş kaşıyıcı ya da temiz bir parmakla diş etine yapılan hafif masaj rahatlatır. Kehribar kolye ve benzeri diş çıkarma kolyeleri boğulma riski nedeniyle önerilmez. Diş çıkarma yüksek ateş ya da uzun süren ishal yapmaz; bu belirtiler varsa başka bir neden için çocuk doktoruna başvurulmalıdır.
Gece başlayan diş ağrısında ne yapılır?
Diş ağrısının gece artması tesadüf değildir; yatar pozisyonda bölgeye giden kan akımı artar ve zonklama şiddetlenir. Başı yükseltin, dışarıdan soğuk uygulayın, uygun dozda ağrı kesici verin ve çocuğu ağrıyan tarafına yatırmayın. Bu önlemler sabaha kadar rahatlama sağlar; ancak yüzde şişlik ya da ateş varsa sabahı beklemeden acile başvurulmalıdır.
Ne zaman acilen diş hekimine gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda ertesi günü beklemeden başvurun:
- Yüzde, çenede ya da göz altında şişlik
- Ateşin eşlik etmesi
- Yutma güçlüğü, ağzı açamama ya da nefes almada zorlanma
- Ağrı kesiciye rağmen geçmeyen, çocuğu uyutmayan ağrı
- Darbe sonrası dişin kırılması, yerinden oynaması ya da tamamen çıkması
Kalıcı bir diş darbeyle tamamen yerinden çıktıysa süre kritiktir: diş kron kısmından tutulur, kökü ovalanmaz, bir bardak süt içinde saklanır ve mümkünse ilk bir saat içinde hekime ulaşılır. Yerinden çıkan süt dişi ise yerine yerleştirilmez.
Çocuğun diş ağrısı kendiliğinden geçer mi?
Diş çıkarma ve sıkışan yiyecek kaynaklı ağrılar kendiliğinden geçebilir. Çürüğe bağlı ağrı ise bazen birkaç gün sonra azalır; bu, çoğu zaman sorunun geçtiğini değil, diş özünün canlılığını kaybettiğini gösterir. İltihap sessizce ilerlemeye devam eder ve apseye dönüşebilir. Bu nedenle ağrı geçse de çocuk diş hekimi kontrolü ertelenmemelidir.
Ağrıyı önlemek: 5 alışkanlık
- Günde iki kez, yaşa uygun florürlü diş macunuyla fırçalama; 8 yaşına kadar fırçalamayı bir yetişkin denetlemeli.
- Şekerli gıdalarda miktardan çok sıklığı azaltmak; gün boyu aralıklı şeker tüketimi çürük riskini en çok artıran davranıştır.
- Gece yatmadan yalnızca su vermek; biberonla süt ya da meyve suyu alışkanlığından vazgeçmek.
- Altı ayda bir kontrol ve gerektiğinde fissür örtücü uygulaması.
- Diş ipini, dişler arasında temas başladığı andan itibaren kullanmak.
Çocuklarda dişte görülen koyu renkli lekeler de çoğu zaman çürük değildir; ayrımı dişteki siyah lekeler yazımızda anlattık.
Antalya'da çocuk diş muayenesi
Ağrılı başvurularda önce ağrı kontrol altına alınır, çocuğun kliniğe uyumu sağlandıktan sonra kalıcı tedaviye geçilir. Pedodonti uzmanımız ve şubelerimiz için Antalya çocuk diş hekimi sayfamıza, tedavi seçenekleri için çocuk diş hekimliği (pedodonti) sayfamıza, süt dişi çekimi için çocuklarda diş çekimi yazımıza bakabilirsiniz. Randevu için:
- Hurma şubesi (Konyaaltı): +90 546 259 22 66
- Lara şubesi (Muratpaşa): +90 530 353 22 96
- Güzeloba şubesi (Muratpaşa): +90 545 348 01 30
Son olarak
Evde uygulanan yöntemler çocuğun diş ağrısını dindirir, nedenini ortadan kaldırmaz. Çocuklarda diş ağrısı büyük çoğunlukla çürüğün ilerlemesiyle ortaya çıkar; ağrı geçse bile hekim kontrolü ertelenmemelidir.
Sıkça sorulan sorular
Diş ipiyle sıkışmış yiyeceğin temizlenmesi, yanağa dışarıdan soğuk uygulama, gargara yapabilen çocuklarda ılık tuzlu su ve çocuğu başı yüksekte yatırmak ağrıyı azaltır. Gerekirse çocuklar için üretilmiş parasetamol ya da ibuprofen kilosuna uygun dozda kullanılır.
En hızlı rahatlamayı kilosuna uygun dozda verilen parasetamol ya da ibuprofen şurubu ile dışarıdan soğuk uygulama sağlar. Ağrı kesici etkisi geçtiğinde ağrı geri gelebilir; nedenin tedavisi için diş hekimi muayenesi gerekir.
Parasetamol ya da ibuprofen içeren, çocuklar için üretilmiş şuruplar kullanılır. Doz çocuğun kilosuna göre belirlenir. Aspirin, Reye sendromu riski nedeniyle çocuklara verilmez.
Hayır. Tabletin diş etine bastırılması kimyasal yanık yapar ve ağrıyı artırır. Ağrı kesici yalnızca ağız yoluyla ve uygun dozda verilmelidir.
Yatar pozisyonda ağrıyan bölgeye giden kan akımı arttığı için zonklama şiddetlenir. Başın yastıkla yükseltilmesi ve dışarıdan soğuk uygulama genellikle rahatlatır.
Küçük çocuklarda önerilmez. Saf karanfil yağı diş etini tahriş eder ve yutulması küçük çocuklar için zararlı olabilir. Daha güvenli seçenekler soğuk uygulama ve yaşa uygun ağrı kesicidir.
Evet. Süt dişindeki çürük ve enfeksiyon, altında gelişen kalıcı dişe zarar verebilir, çocuğun beslenmesini ve uykusunu bozar. Dişin nasıl olsa düşeceği düşünülerek beklenmemelidir.
Yüzde ya da göz altında şişlik, ateş, yutma güçlüğü, ağzı açamama, nefes almada zorlanma ve ağrı kesiciye rağmen geçmeyen ağrı durumunda beklemeden başvurulmalıdır.
Kalıcı diş kron kısmından tutulur, kökü ovalanmaz, bir bardak süt içinde saklanır ve mümkünse ilk bir saat içinde hekime ulaşılır. Yerinden çıkan süt dişi ise yerine yerleştirilmez.
Antibiyotik ağrıyı geçirmez ve yalnızca hekimin gerekli gördüğü enfeksiyon durumlarında reçete edilir. Evde bulunan antibiyotiğin başlatılması tabloyu maskeler ve doğru tedaviyi geciktirir.